KOD PESZEROWY I WIEDZA WSPÓŁCZESNA

"Sposoby na odnalezienie Grala"
Powodzenia U?miech

B?d? trzyma? kciuki.

EDIT:

Przepis na odnalezienie Graala:

GRAAL to tajemnicze s?owo. Tak tajemnicze, ?e wi?kszo?? osĂłb, ktĂłre je zna, wie jedynie tyle, ?e oznacza ono "co?", czego z pasj? poszukiwali, mi?dzy wyprawami krzy?owymi a turniejami, ?redniowieczni rycerze. Jedn? z g?Ăłwnych przyczyn tej ignorancji jest to, ?e wspĂł?cze?ni poszukiwacze Graala, ktĂłrzy rekrutuj? si? zazwyczaj spo?rĂłd naukowcĂłw i pseudonaukowcĂłw, nie mog? mi?dzy sob? ustali?, co by?oby tym "czym?", czego nale?a?oby szuka? i w ko?cu odnale??. Zdaj? sobie oni spraw?, ?e w tajemniczym ?ledztwie nie chodzi tylko o odnalezienie jakiego? przedmiotu, lecz raczej jakiej? religijnej lub parareligijnej doskona?o?ci duchowej, ktĂłr? symbolizuje Graal. Poniewa? drĂłg duchowych jest wiele, a prawie ka?da z nich przyznaje si? do jakich? "tajemniczych" przedmiotĂłw i obrz?dĂłw oraz mĂłwi o potrzebie wewn?trznej doskona?o?ci, wspĂł?cze?ni poszukiwacze Graala, nie b?d?c jednomy?lni, rozchodz? si?, podobnie jak ich ?redniowieczni poprzednicy, po rĂł?nych drogach; ka?dy po tej, ktĂłra wydaje mu si? prowadzi? do "tajemniczego" celu. Problem polega jednak na tym, ?e w przeciwie?stwie do rycerzy, ktĂłrzy tak cz?sto wracali ze swoich podrĂł?y z pustymi r?koma, ka?dy z. bohaterĂłw "nowych poszukiwa?" natrafia na ?lady Graala. W konsekwencji wi?c Ăłw ?wi?ty przedmiot zaczyna symbolizowa? tak wiele rzeczy, ?e wydaje si? by? "czym?" jeszcze bardziej tajemniczym, ni? powinno to wynika? z najbardziej tajemniczych ?redniowiecznych legend.
 
Bajeczka
 
Wydawa?oby si?, ?e wszystko zacz??o si? w ?redniowieczu. Motyw Graala pojawia si? po raz pierwszy w dwunastowiecznym romansie francuskim Percewal, czyli opowie?? o Graalu, ktĂłrego autor, Chretien de Troyes, zas?yn?? jako twĂłrca licznych utworĂłw opartych na legendach o krĂłlu Arturze i Rycerzach Okr?g?ego Sto?u. S?owo "graal" t?umaczy si? ze starofrancuskiego b?d? jako "pĂł?misek, do?? g??bokie i szerokie naczynie", b?d? jako "krew krĂłla". W samym, nie doko?czonym zreszt?, dziele Chretienade Troyes, Graal pojawia si? tylko raz, jako bli?ej nie okre?lony, roztaczaj?cy wokĂł? siebie aur? magiczno?ci, pĂł?misek, niesiony w dworskim orszaku. Od tego czasu ?wi?te naczynie zaczyna by? opisywane w innych powie?ciach i poematach arturia?skich, staj?c si? w wielu wypadkach g?Ăłwnym spoiwem i celem przygĂłd wiernych Arturowi rycerzy. Nabiera te? — b?d? po prostu ujawnia — coraz wi?cej chrze?cija?skich cech, by w ko?cu zosta? uto?samione z kielichem, w ktĂłry JĂłzef z Arymatei, jak g?osi tradycja apokryficzna, jakoby zebra? krew wyp?ywaj? z wisz?cego na krzy?u Jezusa. Wed?ug niektĂłrych wersji tej legendy, jest to ten sam eucharystyczny Kielich, ktĂłry Chrystus unosi? w Swoich czcigodnych d?oniach podczas Ostatniej Wieczerzy. W wielu opowie?ciach mĂłwi si? o Graalu jako o pĂł?misku, w ktĂłrym znajdowa? si? paschalny baranek — zawsze jednak chodzi o naczynie zwi?zane z sakramentem Cia?a i Krwi Chrystusa.
 
?wi?ty Graal staje si? wi?c ostatecznie symbolem Eucharystii i ?aski, za? orszak, ktĂłry go niesie — eucharystyczn? procesj?. Inn? relikwi?, zazwyczaj niesion? obok Graala, jest ?wi?ta Lanca, ktĂłr? rzymski ?o?nierz przebi? Chrystusowi bok. Wa?ne miejsce w legendzie zajmuje te? posta? KrĂłla Rybaka, ktĂłry to tytu? nosi? szwagier JĂłzefa — Bron (mo?e on te? przys?ugiwa? jego nast?pcom). PrzywiĂłz? on z polecenia JĂłzefa (b?d? w innych wersjach: wraz z nim) ?wi?ty kielich do Bretanii, by tu w twierdzy na gĂłrze Monsalvat by? jego stra?nikiem. W pewnych okoliczno?ciach, zale?nie od wersji opowie?ci inaczej opisywanych i interpretowanych, zostaje on ranny i skazany na pe?ne cierpienia ?ycie. Jego choroba promieniuje na otoczenie i przemienia je w Ja?ow? Krain?. Ratunek mo?e przyj?? tylko ze strony kogo?, kto odkryje tajemnic? Graala. Rycerze poszukuj? go wi?c nie tylko ze wzgl?du na swoj? t?sknot? za sacrum i potrzeb? wspi?cia si? na wy?yny doskona?o?ci duchowej, lecz rĂłwnie? dlatego, ?e wierz?, i? w ten sposĂłb mog? przyczyni? si? do — bardziej powszechnego — wybawienia innych od czaru z?a. Od kiedy Chretien de Troyes napisa? swojego Percewala, powsta?o bardzo wiele wersji tej opowie?ci. Prawie ka?dy z autorĂłw dowodzi?, ?t jego wersja legendy jest bardziej wiarygodna czy te? szerzej ujmuj?ca zagadnienie od poprzedniej, gdy? zosta?a oparta na jakim? wcze?niejszym od krĂłtkiej wzmianki Chretiena, przekazanym w ustnej tradycji b?d? nieznanej ksi?dze, ?rĂłdle informacji. Zarazem jednak wszystkie powie?ci zawiera?y zasadniczo ten sam, przedstawiany powy?ej, g?Ăłwny w?tek legendy. Najs?ynniejsze wersje opowie?ci o Graalu napisali poza wspomnianym ju? poet?: Robert de Borron w JĂłzefie z Arymatei, bli?ej nieznani cysterscy autorzy w cyklu powie?ciowym Lancelot — Graal, w ktĂłrego sk?ad wchodzi Poszukiwanie ?wi?tego Graala, Wolfram von Eschenbach w Parsifafa, Thomas Malory w ?mierci Artura.
 
Legenda wzbudzaj?ca w ?redniowieczu tak wielkie emocje staje si? wraz z przyj?ciem renesansu rĂłwnie nieprzydatna, jak miniona epoka, ktĂłr? na polu literatury symbolizowa?a, i od ktĂłrej w imi? "nowego humanizmu" nale?a?o odej??. Powie?ci o Graalu staj? si? przedmiotem wzgardy i ironii jako na po?y barbarzy?skie, na po?y fanatyczno-ortodoksyjne bajeczki, niegodne — jak to wyra?nie stwierdzi? Montaigne — doros?ego i my?l?cego cz?owieka. Z czasem popadaj? wi?c w zapomnienie.
 
Ni? Ariadny
 
Na pocz?tku XX w., na fali coraz wi?kszego zainteresowania licznych naukowcĂłw my?l? i kultur? ?redniowiecza, do ?ask wraca rĂłwnie? literatura arturia?ska. Graal znĂłw zaczyna budzi? emocje. Jednak znaczna cz??? antropologĂłw i krytykĂłw literackich zainteresowanych t? legend? postanawia podda? j? powa?nej prĂłbie wytrzyma?o?ci i zanalizowa? ?redniowieczne podania, korzystaj?c z zupe?nie nowych metod badawczych. Polega?y one na tym — jak to z?o?liwie uj?? C. S. Lewis — by tajemnicze partie starodawnych tekstĂłw wyja?nia?, opieraj?c si? na czym?, co jest jeszcze bardziej tajemnicze i starodawne, zaniedbuj?c przy tym dos?own? tre?? tekstu i to, co chcia? przez ni? zakomunikowa? nam autor. Je?eli wi?c chrze?cija?ska legenda opowiada nam o chrze?cija?skich rycerzach szukaj?cych chrze?cija?skich relikwii w celu zdobycia chrze?cija?skiej doskona?o?ci, to w imi? nowych metod badawczych, by rozwi?za? zagadk? Graala, wcale nie nale?y si?ga? do teologii czy symboliki chrze?cija?skiej, lecz do pradawnych poga?skich mitĂłw b?d? zamierzch?ych magicznych rytua?Ăłw. A konkretnie: do jednego pierwotnego rytua?u, w ktĂłrym wyra?a si? najg??bsza tajemnica ?ycia, i ktĂłry przenikn?? do rĂł? nych kultur i religii w postaci kultu wegetacji i p?odno?ci. ?rĂłd?a chrze?cija?skich opowie?ci o Graalu powinni?my szuka? wi?c w ca?ym szeregu powi?zanych ze sob? i przewijaj?cych si? przez ludzk? histori? kultĂłw ?ycia, rytua?Ăłw zwi?zanych z cyklicznymi zmianami pĂłr roku, mitĂłw dotycz?cych ?mierci i odradzania si?, poga?skich wynurze? na temat zmian zachodz?cych w naturze, np. ja?owo?ci i p?odno?ci gleby. WspĂł?cze?ni badacze ?redniowieczn? legend? wi?zali ze spu?cizn? literack? i religijn? tradycji AriĂłw (odnajduj?c paralele w Rygwedach i Mahabharcie), kultem bogini Demeter, Dionizosa, Tammuza, Adonisa, Attisa, mitami na temat ?mierci i odrodzenia Ozyrysa, greckimi misteriami, a w ko?cu przemy?leniami judaistycznej sekty esse?czykĂłw.
 
Najbardziej znanym dzie?em nowej szkoiy antropologicznej jest ksi??ka J. L. Weston Legenda o Graalu, Od staro?ytnego obrz?du do romansu ?redniowiecznego. Wed?ug pani Weston, osoba KrĂłla Rybaka jest literackim odpowiednikiem boskiej lub pĂł?boskiej postaci w?adcy, boga i krĂłla w jednej osobie, przybieraj?cej w rĂł?nych religiach inne imi?, zawsze jednak uto?samianej z Zasad? ?ycia. W wierzeniach tych urodzaj ziemi i pomy?lno?? ludzi w ogĂłle wi?zana jest ze zdrowiem krĂłla. Je?eli jest on w dobrej kondycji, ziemia, nad ktĂłr? sprawuje w?adz?, staje si? wĂłwczas "krain? mlekiem i miodem p?yn?c?". Je?li jednak zapadnie na zdrowiu, zacznie by? krain? nieurodzajn?, a ludzi j? zamieszkuj?cych spotyka? b?d? same nieszcz??cia. Wtedy nale?y podj?? jakie? nadzwyczajne ?rodki i b?d? uzdrowi? krĂłla, b?d? zast?pi? go jakim? innym, m?odym i zdrowym. Legenda o ?wi?tym Graalu, mimo chrze?cija?skiej otoczki, tak naprawd? jest jednym z wielu opisĂłw poga?skiego wierzenia: KrĂłl Rybak jest chory, zamieszkuje "Ja?ow? Ziemi?", rycerze za? pragn? zdoby? Graala tylko po to, by tajemniczego w?adc? uzdrowi? lub zaj?? jego miejsce. Na tym jednak nie ko?czy si? nowa, oparta na naukowych przes?ankach, interpretacja ?redniowiecznej legendy. Pani Weston zauwa?a, ?e poga?ski mit zwi?zany jest z kultem p?odno?ci, choroba za? dotykaj?ca w tym micie w?adc? ma zwi?zek z jego plciowo?ci?, konkretnie za? mĂłwi?c — z zachowaniem b?d? utrat? m?sko?ci. Dotyczy to rĂłwnie? czuwaj?cego nad Graalem KrĂłla Rybaka, ktĂłrego ?wi?ta w?Ăłcznia rani jakoby w?a?nie w okolice genitaliĂłw, co odbiera p?odno?? jego krainie. Id?c tym tropem mo?emy te? dowiedzie? si? w ko?cu, czym jest Graal.
 
Oczywi?cie symbolem zwi?zanym z kultem p?odno?ci. Naprowadza nas na to nie tylko zwi?zek ?wi?tego naczynia z problemami p?ciowymi KrĂłla, lecz rĂłwnie? fakt, ?e obok kielicha zawsze pojawia si? w?Ăłcznia. Jedynym wyt?umaczeniem ??czenia tych dwĂłch przedmiotĂłw w chrze?cija?skiej legendzie jest to, ?e od niepami?tnych czasĂłw w?a?nie razem wyst?puj? one w kultach poga?skich jako symbole seksualne: w?Ăłcznia uosabia m?sk? sil? zap?adniaj?c?, kielich za? ?e?sk? energi? rozrodcz?. "P?ciowa" teoria Graala znalaz?a swĂłj fina? w koncepcji P. Redgrove'a i P. Shuttle'a, wed?ug ktĂłrej krew znajduj?ca si? w ?wi?tym naczyniu reprezentuje krew menstruacyjn?.
 
Celtyckie skojarzenia
 
NiektĂłrzy z badaczy legendy Graala, przyjmuj?cy za?o?enie, ?e najpewniej ma ona zwi?zek z jak?? kultur? i religi? niechrze?cija?sk?, natrafili na jej trop nie w dalekich cywilizacjach Indii, lecz w o wiele bli?szej samemu chrze?cija?stwu kulturze zamieszkuj?cych Europ? CeltĂłw. Wed?ug tej teorii, ca?y cykl arturia?ski jest oparty na celtyckich mitach, za? jego bohacerowie to legendarne postacie celtyckich sag. I tak, krĂłl Artur to jaki? pradawny celtycki wĂłdz, jego ?ona Ginewra to Gwennyfar, czyli "Bia?y duch", za? czarodziej Merlin to jeden z wielu wspania?ych druidĂłw. Graal natomiast zazwyczaj uto?samiany jest z licznie wyst?puj?cymi w legendach celtyckich magicznvmi kot?ami i pĂł?miskami: Kosmiczny Kocio? by? podobno jednym z najwa?niejszych rekwizytĂłw religii druidĂłw; wed?ug Mabinogionu — zbioru walijskich opowie?ci — do tajemniczego kot?a odrodzenia wrzucano zabitych wojownikĂłw, by mogli powsta? z martwych ju? nast?pnego dnia; z kolei Bran — celtycki bohater — posiada? magiczny pĂł?misek, w ktĂłrym ukazywa?o si? jad?o, ktĂłrego zapragn??. Wszelkie magiczne kot?y, garnki, puchary, miski i pĂł?miski s? kojarzone z Graalem, gdy? spe?niaj? podobn? do niego funkcj? obdarowywania ludzi jakim? rodzajem cudownego pokarmu. Jest on wi?c rĂłwnie? uto?samiany z rogiem obfito?ci, jak te? — w sensie symbolicznym — z krĂłlewskim festynem, podczas ktĂłrego wiecznie odnawiaj?ce si? jadia i napoje przenosz? celtyckich bohaterĂłw do cudownej krainy feerii.
 
W?rĂłd "celtyckich" teorii na temat pochodzenia ?wi?tego naczynia chrze?cijan, mo?na rĂłwnie? spotka? koncepcje bardzo zbli?on? do "p?ciowych" pogl?dĂłw pani Weston. Cz?sto bowiem uwa?a si?, ?e legenda Graala ma swoje korzenie w prastarym celtyckim kulcie p?odno?ci zwi?zanym z oddawaniem czci mitycznemu ?onu boskiej pramatki. Podobno w?a?nie dzi?ki elementom celtyckiej wiary w ?e?skie bĂłstwa ziemi, przechowanym w symbolu Graala, m?ska kultura chrze?cijan wzbogacona zosta?a o niezb?dny w ka?dej normalnej religii pierwiastek ?e?ski. Rozwijaj?c swoj? koncepcj? jeszcze dalej, mi?o?nicy CeltĂłw s? sk?onni uwa?a?, ?e poga?sko-matriarchalne legendy o Graalu znacznie wp?yn??y w ?redniowieczu na rozwĂłj kultu Matki Bo?ej- ?wi?ty przedmiot, jak dla pogan zwi?zany byt z p?odno?ci? Matki Ziemi, tak dla chrze?cijan sta? si? symbolem "?ona Dziewicy Maryi".
 
Gnostycki ?lad
 
S? tacy naukowcy, ktĂłrzy uwa?aj?, ?e problem Graala nale?y potraktowa? bardziej ca?o?ciowo i dog??bnie. W tej do?? tajemniczej sprawie nie chodzi przecie? jedynie o znalezienie podobie?stw mi?dzy chrze?cija?sk? legend? a poga?skimi mitami. Skoro obecno?? motywu magicznego naczynia, nazwanego potem ?wi?tym Graalem, mo?emy zaobserwowa? w tak wielu kultach i misteriach rĂł?nych kultur oraz religii, to oznacza, ?e symbolizuje ono jakie? konkretne do?wiadczenie duchowe nie ulegaj?ce zmianie, bez wzgl?du na religijn? form?, jak? przyjmuje. Do?wiadczenie to jest na tyle uniwersalne, ?e mo?e przejawia? si? w rĂł?nych wierzeniach, zarazem jednak na tyle ezoteryczne, by przejawia? si? zawsze w sposĂłb do?? tajemniczy i niejasny dla ogĂł?u wiernych, zrozumia?y za? i dostarczaj?cy nadzwyczajnych wra?e? duchowych wybranej grupie wtajemniczonych cz?onkĂłw religijnej wspĂłlnoty. Rozpatruj?c problem Graala w ten sposĂłb, ?atwo doj?? mo?na do do?? oczywistego wniosku, ?e jest on symbolem gnozy. Poszukiwanie ?wi?tego Graala jest wi?c symbolicznym przedstawieniem gnostyckiej inicjacji, polegaj?cej zazwyczaj na zdobyciu jakiej? nadzwyczajnej wiedzy b?d? cudownego przedmiotu, maj?cych moc doprowadzi? nas do duchowego o?wiecenia, ktĂłre z kolei przemieni nasz? ?wiadomo?? tak, by?my mogli sia? si? doskona?ymi lud?mi posiadaj?cymi przy okazji jakie? nadnaturalne zdolno?ci. Rycerze krĂłla Artura byli zatem adeptami tajemnej wiedzy, szukaj?cymi samozbawienia na ?cie?kach pradawnej gnozy.
 
Zwolennicy gnostyckiego rozwi?zania ?redniowiecznej zagadki przedstawiaj? w?asny zestaw podobie?stw ??cz?cych legend? Graala z poga?skimi mitami i rytua?ami, i dowodz? w ten sposĂłb, ?e ?wi?ty kielich chrze?cijan byt "pe?en" tajemnej wiedzy gnostyckiej. Tak jak w ?redniowiecznych legendach czytamy o kielichu wype?nionym bosk? krwi? wprowadzaj?c? ka?dego, kto si? z ni? w jakikolwiek sposĂłb zetkn?? — nawet wzrokowo — w mistyczne uniesienie, podobnie w licznych legendach celtyckich i mitach greckich mo?na odnale?? w?tek kot?a lub naczynia z magiczn? substancj? obdarzaj?c? wybra?cĂłw rĂłwnie magiczn? wiedz?; ?ledz?c przebieg misteriĂłw eleuzyjskich, inicjuj?cych w gnostyckie tajemnice, dostrzegamy, ?e w ich trakcie wypijano napĂłj ze ?wi?tego naczynia.
Badaj?c kultury szamanistyczne natykamy si? na kult ?wi?tych naczy?, z ktĂłrych wypijano narkotyczne wywary pozwalaj?ce ?mia?kowi wej?? w odmienny stan ?wiadomo?ci.
 
Za wyra?nie gnostyck? uznano te? t? wersj? legendy o Graalu, wed?ug ktĂłrej zosta? on wyrze?biony z klejnotu przyozdabiaj?cego pierwotnie czo?o Lucyfera, a nast?pnie w wyniku historycznego upadku zgubionego przez niego. Poniewa? w wielu ezoterycznych wierzeniach klejnot umieszczony na czole symbolizowa? tzw. trzecie oko, b?d?ce narz?dziem mistycznego wgl?du w rzeczywisto??, rĂłwnie? Graal, utworzony z klejnotu noszonego na czole przez wszystkowiedz?cego anioia, musia? by? symbolem takiego mistycznego i zapewniaj?cego wszechwiedz? wgl?du.
 
Gnostycka historia Graala nie ko?czy si? na ?redniowieczu. Wed?ug jej badaczy, oczywiste jest, ?e ezoteryczna w swojej g??bi legenda nie by?a przychylnie traktowana przez ortodoksyjnych przedstawicieli Ko?cio?a. Dlatego tak szybko znikn??a z kultury kontrolowanej przez t? instytucj?. Przetrwa?a jednak dzi?ki zaanga?owaniu chrze?cijan "pozainstytucjonalnych". Bardzo ciep?o j? przyjmowali, czcili, rozwijali czy te? uczyli si? na jej podstawie wszelkiej ma?ci chrze?cija?scy herezjarchowie, czuj?cy poci?g do gnostyckich wtajemnicze?. Na przestrzeni wiekĂłw liczne ezoteryczne sekty, maso?skie lo?e, dziwaczne zakony okultystyczne (np. powsta?y w 1890 r. Katolicki Zakon RĂł?okrzy?a, ?wi?tyni i Graala) przechowywa?y wiedz? na temat prawdziwego znaczenia symboliki wyst?puj?cej w legendzie o Graalu.
 
Wszystkiemu winni s? ?ydzi
 
Wielu naukowcĂłw ?ama?o sobie g?owy nad znaczeniem wyra?enia lapis exilis (b?d? te?, w zale?no?ci od r?kopisu, lapsit acillis lub iaspis exillis), ktĂłrego Eschenbach u?y? w Parsifalu na okre?lenie Graala. NiektĂłrzy z nich doszli do wniosku, ?e chodzi o lapis exilii, czyli "kamie? wygnania", a wi?c okre?lenie u?ywane w ?ydowskiej kabale na oznaczenie Szechiny — manifestacji Boga w materialnym ?wiecie. Podobno lapis exilii by? symbolizowany w tradycji europejskiej kaba?y w?a?nie przez puchar z krwi?.
 
Mo?na znale?? jeszcze bardziej przekonuj?cy dowĂłd na to, ?e opowie?ci o Graalu ukszta?towa?y si? pod wyra?nym wp?ywem ezoterycznej my?li judaistycznej. By przej?? kabalistyczn? inicjacj?, trzeba by?o podda? si? ca?ej serii rytua?Ăłw przynosz?cych nowy rodzaj duchowych do?wiadcze?. Podczas Tiferet, najwa?niejszego stadium inicjacji, adept kabalistycznej sztuki przekracza? ego. Do?wiadczenie to opisywane by?o jako ?mier? indywidualno?ci i odr?bno?ci jednostki po to, by mog?a si? odrodzi? w jedno?ci i harmonii z ca?ym ?wiatem. Inicjacja zwi?zana by?a z takimi symbolami jak: pustelnik, przewodnik, krĂłl czy z?o?ony w ofierze bĂłg, sze?cian. Wed?ug sympatykĂłw kabaty zwi?zek symboliki wy st?puj?cej podczas inicjacji Tiferet z symbolik? wyst?puj?c? w legendach o Graalu jest oczywisty: w ?redniowiecznych opowie?ciach cz?sto pojawia si? przecie? posta? pustelnika, ktĂłry na dodatek jest rĂłwnie cz?sto przewodnikiem; w legendach wyst?puje rĂłwnie? krĂłl, ktĂłry cierpi jak bĂłg; w poemacie Eschenbacha za? wyst?puje kamie?, ktĂłry rĂłwnie dobrze mo?e by? sze?cianem. Wszystko wskazuje wi?c na to, ?e Graala wymy?lili w?a?nie ?ydzi.
 
O wszystkim wiedz? katarzy lub templariusze
 
Czy nie jest zastanawiaj?ce, ?e opowie?ci o Graalu powsta?y w okresie, kiedy z tak du?? si?? rozwija?a si? w chrze?cija?skiej Europie herezja katarĂłw? O katarskim pochodzeniu legendy jest dzi? przekonanych wielu przedstawicieli zachodniej ezoteryki, uwa?aj?cych si? za spadkobiercĂłw nauk tej sekty, jak rĂłwnie? niektĂłrzy ze wspĂł?czesnych "powa?nych" badaczy. Ci drudzy dowodz?, ?e wiele poda? wskazuje na s?ynn? siedzib? katarĂłw — gĂłrski zamek Montsegure — jako miejsce ukrycia Graala. Poza tym na ?cianach jaski? otaczaj?cych Montsegure mo?na zobaczy? malowid?o przedstawiaj?ce kielich, za? w katarskim rytuale podobno w?a?nie naczynie b?d?ce Graalem spe?nia?o rol? kielicha z Ostatniej Wieczerzy. Ezoteryczni spadkobiercy nauk katarĂłw nie przedstawiaj? ?adnych dowodĂłw na to, ?e w?a?nie oni znaj? tajemnic? Graala. Wystarczy im, ?e ni? ?yj?, ciekawskich za? zach?caj? do przej?cia katarskiej inicjacji. Uwa?aj?cy si? za wspĂł?czesnego przedstawiciela ?redniowiecznej herezji, Antoine Gadal, w ksi??ce Na ?cie?kach ?wi?tego Graala stwierdza najpierw, ?e za legend? o Graalu kryje si? najwi?ksze chrze?cija?skie misterium, do ktĂłrego dost?p daj? jedynie katarskie rytua?y, nast?pnie za? do?? szczegĂł?owo opisuje ich przebieg. Mo?na samemu wyprĂłbowa? wi?c, czy katarski "przepis" na odnalezienie Graala jest prawdziwy

cd.
c.d:

Na stra?y tajemnicy ?wi?tego Graala stali podobno rĂłwnie? templariusze. Badacze legendy i znawcy licznych tajemnic zakonu przypominaj?, ?e ju? sam Eschenbach w swoim poemacie wyra?nie wskazywa? w?a?nie na templariuszy jako na realnie ?yj?cych Rycerzy Graala. Wed?ug nich, warto rĂłwnie? zwrĂłci? uwag?, ?e pierwsze opowiadania o ?wi?tym kielichu pochodzi?y z dworu hrabiego Szampanii, ktĂłry przyczyni? si? podobno do powstania tego militarnego zakonu. By? mo?e wi?c, przypuszczaj? "naukowcy", zakon w ogĂłle powsta? tylko po to, by wype?ni? w rzeczywisto?ci to zadanie, ktĂłre w opowiadaniach prĂłbowali wykona? Rycerze Okr?g?ego Sto?u. Inni zwolennicy "zakonnego" pochodzenia legendy przypuszczaj?, ?e templariusze podczas swojego pobytu na Wschodzie zetkn?li si? ze spadkobiercami doktryny naase?czykĂłw czy innej wyznaj?cej prastary kult p?odno?ci sekty, przej?li poga?skie wierzenia i zaszczepili je na grunt chrze?cija?ski w?a?nie w legendach o Graalu. W ka?dym razie, raporty inkwizycji przes?uchuj?cej przedstawicieli zakonu wyra?nie wskazuj?, ?e mia? on co? wspĂłlnego z tajemnic? Graala, gdy? czczono w nim dziwne przedmioty (na przyk?ad g?owy), maj?ce takie w?a?ciwo?ci, jak pomna?anie ?ywno?ci czy powodowanie urodzaju, przypisywane zazwyczaj w?a?nie ?wi?temu naczyniu. Ostatecznie mo?na wi?c przypuszcza?, ?e templariusze tak jak popadli w herezj? przez kontakt z Graalem, tak rĂłwnie? zgin?li z jego powodu.
 
Nazistowskie nadzieje
 
Ma?o kto z takim zapa?em szuka? Graala, jak czynili to nazistowscy dygnitarze. Wielu z nich, zanim zacz??o dowodzi? ob??dnym pa?stwem, nale?a?o do co najmniej rĂłwnie ob??dnych ezoterycznych sekt i okultystycznych zakonĂłw, przyznaj?cych si? do tajemnych nauk templariuszy i katarĂłw, ktĂłrych podstaw? by?a wiedza o Graalu. Kiedy wi?c zacz?li dysponowa? olbrzymimi dobrami i du?? liczb? fanatycznie wype?niaj?cych ich rozkazy ludzi, postanowili odnale?? magiczny kielich.
 
Jednym z najbardziej przekonanych ezoterykĂłw nazistowskich by? Reichsfuhrer SS, Heinrich Himmler. Uwa?a? on, ?e utworzony przez niego zakon SS jest kontynuatorem tradycji rycerzy ?wi?tego Graala. Pod jego czujnym okiem w zamku Werwelsburg odbywa?y si? esesma?skie inicjacje, podczas ktĂłrych cz?onkowie zakonu medytowali "graalowe" tajemnice przy akompaniamencie "graalowej" muzyki Ryszarda Wagnera — autora utworu scenicznego Parsifal. Himmler stworzy? te? w ramach swoich s?u?b specjalnych sekcj? Weisthor, do ktĂłrej nale?eli wierni ideowo naukowcy. Mieli za zadanie wypracowa? ezoteryczne zasady religii SS i oczywi?cie odnale?? Graala. Jednym z nich by? badacz kataryzmu i autor bestsellerowej w latach trzydziestych ksi??ki Krucjata przeciw Graalowi — Otto Rahn. Poszukiwa? on na zlecenie SS ?ladĂłw kultu Graala w rejonach Europy uznanych za szczegĂłlnie "aryjskie", g?Ăłwnie w Bretanii, Burgundii i okolicach Tuluzy. SzczegĂłlnie pieczo?owicie przeszukiwa? za? miejsca zwi?zane z rytua?ami katarĂłw. Jeden z kustoszy katarskich grot przy?apa? go podobno na malowaniu na ich ?cianach katarskich znakĂłw, ktĂłre mia?y potwierdzi? wyznawan? przez niego tez?, ?e ta heretycka sekta posiada?a legendarnego Graala. Mimo tak wielkiego zaanga?owania w spraw?, hitlerowscy naukowcy nie zd??yli znale?? Graala, Otto Rahn zgin?? za? w niewyja?nionych okoliczno?ciach.
 
Graal a la New Age
 
Mo?na powiedzie?, ?e od zako?czenia ?redniowiecza historia Graala jest zarazem histori? europejskiego neopoga?stwa. Zagubiony w renesansie, odnajdywa? si? zawsze tam, gdzie pojawia?a si? fascynacja ezoteryzmem, gnoz?, okultyzmem, magi? czy nieortodoksyjnym chrze?cija?stwem. Wraca? do lĂł? maso?skich, do romantycznych powie?ci gotyckich, towarzystw teozoficznych, w ko? cu nawet do nordyckich zakonĂłw neopoga?skich. Dzi? fascynuje du?e spektrum do?? rĂł?ni?cych si? ideowo wyznawcĂłw New Age: od liberalnolewicowych ezoterykĂłw, ktĂłrzy upatruj? w Graalu symbol tajemniczego i starodawnego sacrum, b?d?cego celem indywidualnych poszukiwa? duchowych samotnego "w?drowca" b?d? "outsidera", ktĂłry z satysfakcj? przeciwstawia si? instytucji Ko?cio?a; po neopoga?skich prawicowcĂłw, ktĂłrzy jako samotni krzy?owcy szukaj? jakiej? pradawnej magicznej wiedzy, by dzi?ki niej zapanowa? nad chaosem duchowym wywo?anym przez socjallibera?Ăłw. W ka?dym razie pĂł?ki z ksi??kami, po ktĂłre si?gaj? zazwyczaj sympatycy ezoteryzmu i neopoga?stwa, pe?ne s? pseudonaukowych opracowa? na temat Graala.
 
Dlaczego wyznawcy New Age tak polubili legend? o Graalu? Przede wszystkim dlatego, ?e przez ca?e lata sztaby naukowcĂłw pracowa?y nad tym, by udowodni?, ?e to, co si? wydawa?o legend? chrze?cija?sk?, okaza?o si? by? legend? poga?sk?. Nic za? tak nie cieszy, jak "ko? troja?ski" umieszczony w warowni wroga. Poza tym wszelkiej postaci ezoteryzmy zawsze lubowa?y si? w najrĂł?niejszych mglistych i tajemniczych legendach, o ktĂłrych nie trzeba mĂłwi? nic konkretnego (gdy? mĂłwienie czego? konkretnie pachnie dogmatyzmem), mo?na je za? interpretowa? w zale?no?ci od duchowych potrzeb adepta tajemnej nauki (gdy? duchowe budowanie w?asnego ego jest dla ezoteryka najwa?niejsze). Wa?ne jest rĂłwnie?, ?e New Age fascynuje wszystko to, co ma posmak religijnego synkretyzmu. Jeden z podstawowych dogmatĂłw tego ruchu g?osi, ?e we wszystkich religiach, je?eli si?gniemy do ich najg??bszej i pozainstytucjonalnej — a najlepiej mistycznej — tradycji, dostrze?emy to samo zbawiaj?ce cz?owieka duchowe do?wiadczenie. Z im wi?kszej wi?c liczby tradycji religijnych korzysta si? przy jego opisie, tym lepiej mo?na je okre?li?; z im wi?kszej za? liczby drĂłg korzysta si?, by do niego dotrze?, tym pewniej si? to stanie. Graal zatem jawi si? jako idealny symbol duchowych podrĂł?y wyznawcĂłw New Age. Po latach bada? mo?na go bowiem okre?li? jako ezoteryczno-kabalistyczno-okultystyczne naczynie, b?d?ce te? kot?em, kielichem, pĂł?miskiem, ?onem, festynem czy sze?ciennym kamieniem, s?u??ce podczas aryjskich rytua?Ăłw p?odno?ci, eleuzyjskich misteriĂłw, ?ydowskich obrz?dĂłw, katarskich inicjacji czy praktykowanych w?rĂłd templariuszy mod?Ăłw, s?u??ce do mistycznego wgl?du w g??bsz? rzeczywisto??, magicznego zapewnienia ziemi p?odno?ci, okultystycznego kontaktu z wy?szymi mocami czy leczenia ludzi z duchowych i fizycznych ran.
 
Po Bo?emu
 
Istnieje jeszcze jedna tradycja interpretacji ?redniowiecznych legend o ?wi?tym Graalu. Jej przedstawiciele wychodz? z za?o?enia, ?e autorĂłw tych opowie?ci ma?o interesowa?y poga?skie kulty, za to bardzo chrze?cija?ska teologia i mistyka. W?a?nie to, co prze?ywali w swojej chrze?cija?skiej wierze, starali si? przekaza? za po?rednic twem literackiej fikcji. Popularyzowali wi?c w ten sposĂłb, w?rĂłd nie zajmuj?cego si? na co dzie? studium teologii grona ?redniowiecznych czytelnikĂłw (czy s?uchaczy) prozy i poezji, g??bokie, lecz zarazem do?? abstrakcyjne teorie teologiczne scholastyki. Przygotowywali te?, nie zawsze maj?cych dost?p do mistycznych traktatĂłw, czytelnikĂłw opowie?ci o Graalu do wej?cia na drog? chrze?cija?skiej duchowo?ci. Chrze?cija?scy pisarze nie po to wzywali swoich czytelnikĂłw do duchowej przemiany, by uczyni? ich lepszymi poganami, lecz doskonalszymi chrze?cijanami.
 
Oczywi?cie nie nale?y wyklucza? tego, ?e ?redniowieczna literatura mog?a zawiera? jakie? elementy poga?skich kultĂłw czy poga?skiej symboliki. Ca?a bowiem kultura ?redniowiecza jest jednym wielkim terenem zmagania si? pozosta?o?ci barbarzy?skich wierze? i obyczajĂłw z wyros?? na gruncie chrze?cija?skiego objawienia now? wizj? cywilizacji i duchowego rozwoju cz?owieka. Starano si? wtedy nie tylko w prosty sposĂłb odrzuca? czy negowa? to wszystko, co wydawa?o si? nie przystawa? do wiary chrze?cija?skiej, lecz rĂłwnie? pewne elementy poga?skiej pobo?no?ci powoli tak przekszta?ca?, by sta?a si? ona otwarta na przyj?cie prawdy chrze?cija?skiej i pod jej wp?ywem gruntownie przeobra?ona. Takiej chrystianizacji poddawano zw?aszcza sfer? symboli. Je?eli wi?c jaki? chrze?cija?ski symbol ma swoje korzenie w poga?stwie, nie zmienia to faktu, ?e nadal pozostaje chrze?cija?skim symbolem. Dlatego je?liby nawet jakim? odleg?ym wzorcem legendy o Graalu by? celtycki mit o Kosmicznym Kotle, to dla chrze?cija?skich pisarzy — je?eli w ogĂłle zdawaliby sobie z tego spraw? — nie mog?o to mie? w?a?ciwie ?adnego znaczenia. Pisz?c o Graalu interesowali si? bowiem bardzo konkretnym kielichem, trzymanym kiedy? w d?oniach przez bardzo konkretn? osob? — Jezusa Chrystusa. Aby wi?c zrozumie?, co chcieli nam przekaza? w swoich opowie?ciach, musimy si?gn?? nie do tradycji poga?skiej, ktĂłra nie jest w stanie wyt?umaczy? nam, dlaczego Cie?la z Nazaretu mĂłwi? o winie znajduj?cym si? w trzymanym przez niego kielichu, i? jest to Jego krew, lecz do wiary i teologii chrze?cija?skiej, ktĂłra t?umaczy nam sens eucharystycznej przemiany.
 
Po co nam Graal?
 
Po co jednak wywo?ywa? takie zamieszanie wokĂł? jakiej? ?redniowiecznej legendy? Graal rzeczywi?cie nie nale?y do szczegĂłlnie wa?nych symboli chrze?cija?stwa. Jednak liczba interpretacji, jakim go poddano, jest wyj?tkowym przyk?adem narastaj?cej od jakiego? czasu tendencji do niechrze?cija?skiego interpretowania wszelkich innych chrze?cija?skich symboli. Wed?ug popularnych koncepcji znanych antropologĂłw i historykĂłw religii, Krzy? jest dobrze znanym afryka?skim ludom Kosmicznym Drzewem, Maryja — kolejnym wcieleniem Matki Ziemi, Chrystus za? — bliskim egipskiemu Ozyrysowi cierpi?cym bĂłstwem. Przy czym, zaprzeczaj?c wyj?tkowo?ci chrze?cija?skich symboli, neguje si? te? wyj?tkowo?? samego chrze?cija?stwa. ZwrĂłcenie uwagi na chrze?cija?skie znaczenie legendy o Graalu mo?e wi?c by? ma?ym wk?adem w narastaj?c? wci?? "wojn?" mi?dzy chrze?cija?skim i poga?skim ?wiatem symboli.
 
Jednym z najbardziej znanych obro?cĂłw chrze?cija?skiej interpretacji ?redniowiecznych opowie?ci o Graalu by? znany mediewista, Etienne Gilson. Uwa?a? on, ?e najg??bsz? pod wzgl?dem chrze?cija?skiego przekazu wersj? legendy jest napisany w pierwszej po?owie XIII w. cykl powie?ciowy Lancelot — Graal. Jego autorami by?a grupa, anonimowych do dzi?, cysterskich mnichĂłw. Byli oni uczniami duchowymi innego wielkiego cystersa, Bernarda z Clairvaux, i dlatego postanowili legendzie o Graalu nada? rys jego mistyki. Przygody, w trakcie ktĂłrych Rycerze Okr?g?ego Sto?u poszukiwali ?wi?tego kielicha, we wszystkich wersjach legendy mia?y pewne znaczenie duchowe i bardziej lub mniej symbolicznie wzywa?y ewentualnych czytelnikĂłw rycerskich opowiada? do nawrĂłcenia i doskonalenia duchowego. Jednak dopiero w utworze Poszukiwanie ?wi?tego Graala nale??cym do cyklu Lancelot — Graal, opisany na przyk?adzie perypetii rycerzy proces duchowego wznoszenia si? do Boga, zosta? przedstawiony tak dog??bnie i sugestywnie, i? mo?na uzna? go za doskona?y literacki odpowiednik ?redniowiecznych traktatĂłw mistycznych. Etienne Gilson w przedstawionym poni?ej artykule stara si? wydoby? spod literackiego opisu cysterskiej wersji legendy o Graalu kryj?ce si? w nim i nadaj?ce mu w ogĂłle sensowno?? chrze?cija?skie mistyczne przes?ania. Pomaga nam odnale?? tego Graala, ktĂłry jest symbolem ?aski Bo?ej.
 
Troch? faktĂłw
 
Gilson zak?ada, ?e czytelnik jego artyku?u zna cho? pobie?nie tre?? opisywanej przez niego legendy. Warto mo?e jednak w skrĂłcie przedstawi?, o co w niej chodzi.
Rycerze Okr?g?ego Sto?u od dawna pa?aj? ch?ci? zdobycia ?wi?tego Graala, gdy? jest on przedmiotem obdarzaj?cym tych, ktĂłrzy go kontempluj?, wspania?ymi ?askami. W dzie? Pi??dziesi?tnicy, kiedy wszyscy byli zebrani na dworze krĂłla Artura, do sali, w ktĂłrej ucztowali, wchodzi w cudowny sposĂłb jaki? tajemniczy i budz?cy respekt starzec. Przypomina on rycerzom, ?e prawdziwym wyzwaniem stoj?cym przed nimi jest odnalezienie Graala. Zarazem jednak zaznacza, ?e do tajemnicy Graala zostan? dopuszczeni tylko ci z nich, ktĂłrzy s? doskonali duchowo. Jedn? z najwa?niejszych oznak tej doskona?o?ci jest zachowywanie przez rycerza czysto?ci. Przedstawia te? zebranym rycerza, ktĂłry wraz z nim wszed? do sali. Jest nim doskona?y pod ka?dym wzgl?dem, dochowuj?cy wierno?ci Bogu, i zachowuj?cy w imi? tej wierno?ci czysto?? — Galaad. To w?a?nie jemu b?dzie dane najpe?niej pozna? tajemnice Graala i zako?czy? zwi?zane ze ?wi?tym kielichem przygody. Pod wp?ywem przemowy starca wszyscy Rycerze Okr?g?ego Sto?u rozje?d?aj? si? w ?wiat, by znale?? to, co jedynie jest godne znalezienia. Jednak poza wymienionym ju? Gaaladem, jak te? Percewalem i Bohorem — dwu innym rycerzom, ktĂłrzy okazali si? na tyle doskonali, by dost?pi? ?aski ogl?dania Graala — pozostali "poszukiwacze" nie znajd? cudownego kielicha. Grzechy, ktĂłre na nich ci??y?y, nie pozwoli?y im na to. Za? ojciec Gaalada Lancelot, rycerz, ktĂłry od urodzenia by? powo?any do zako?czenia przygĂłd Graala i ktĂłry przez swoj? po??dliwo?? — konkretnie za? przez szalon? i nie maj?c? nic wspĂłlnego z "platoniczno?ci?" mi?o?? do krĂłlowej Ginewry — utraci? ?aski, jakimi obdarzy? go BĂłg, by mĂłg? dost?pi? szcz??cia ogl?dania Graala, do?wiadcza jedynie niepe?nej wizji ?wi?tego naczynia. Mo?na wi?c powiedzie?, ?e Galaad przejmuje powo?anie ojca i wype?nia je.
 
RAFA? TICHY
 

P. S. Ju? po napisaniu powy?szego artyku?u ukaza?a si? w j?zyku polskim ksi??ka pt. Graal, Od celtyckiego mitu do symbolu chrze?cija?skiego. Jej autor, Roger Sherman Loomis, jest zwolennikiem teorii o celtyckim pochodzeniu legend o ?wi?tym Graalu i przez wi?ksz? cz??? ksi??ki skupia si? na jej niezwykle drobiazgowym, zawi?ym i monotonnym dowodzeniu. Ostatecznie stwierdza, ?e z powodu b??dnego odczytania b?d? t?umaczenia irlandzkich i walijskich legend przez chrze?cija?skich pisarzy, celtycki ?wi?ty pĂł?misek — sains graaus sta? si? ?wi?tym pĂł?miskiem z Ostatniej Wieczerzy — Graalem. Zarazem autor sprzeciwia si? jednoznacznie wszelkim "ezoterycznym" prĂłbom manipulacji, jakim poddawano wielokrotnie ?redniowiecznne opowie?ci. Znajduje te? kilka "ciep?ych" s?Ăłw dla chrze?cija?skich pisarzy, ktĂłrzy cho? tak pob??dzili, to jednak mieli zazwyczaj dobre intencje, czasami wykazywali si? pomys?owo?ci?, a w przypadku twĂłrcĂłw Poszukiwania ?wi?tego Graala i Parsifala nawet g??bsz? wra?liwo?ci? duchow?.